അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ താലിബാൻ ഭരണകൂടം വിവാഹം, വിവാഹമോചനം, ബാലവിവാഹം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കടുത്ത വിവാദങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കുന്ന പുതിയ കുടുംബ നിയമം രാജ്യത്ത് നിലവിൽ വരുത്തി. അന്താരാഷ്ട്ര നിരീക്ഷകർക്കിടയിലും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകർക്കിടയിലും വലിയ രീതിയിലുള്ള ആശങ്കകൾക്കും പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കും ഈ പുതിയ നടപടി കാരണമായിട്ടുണ്ട്.
‘ഭാര്യയും ഭർത്താവും തമ്മിലുള്ള വേർപിരിയലിന്റെ തത്വങ്ങൾ’ എന്ന് പേരിട്ടിരിക്കുന്ന 31 വകുപ്പുകളുള്ള ഈ പുതിയ നിയമാവലിക്ക് താലിബാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് ഹിബത്തുള്ള അഖുന്ദ്‌സാദയാണ് അംഗീകാരം നൽകിയത്. ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റിൽ ഇത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതായി അഫ്ഗാൻ മാധ്യമമായ ‘ആമു ടിവി’ (Amu TV) റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
ബാലവിവാഹം, കാണാതാകുന്ന പങ്കാളികൾ, വ്യഭിചാര ആരോപണങ്ങൾ, മതംമാറ്റം, നിർബന്ധിത വേർപിരിയൽ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള നിർണ്ണായക വിഷയങ്ങളാണ് പുതിയ നിയമത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. ഇതിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിമർശിക്കപ്പെടുന്ന വകുപ്പ് പ്രകാരം, പ്രായപൂർത്തിയായ (ഋതുമതിയായ) ഒരു ‘കന്യകയായ പെൺകുട്ടി’ വിവാഹ കാര്യത്തിൽ പുലർത്തുന്ന മൗനത്തെ അവളുടെ സമ്മതമായി കണക്കാക്കാം എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
എന്നാൽ, ഒരു ആൺകുട്ടിയുടെയോ അല്ലെങ്കിൽ മുൻപ് വിവാഹിതയായ ഒരു സ്ത്രീയുടെയോ കാര്യത്തിൽ ഇത്തരം മൗനത്തെ സ്വയമേവയുള്ള സമ്മതമായി കണക്കാക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും ഈ നിയമത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട്.
ബാല്യകാലത്ത് വിവാഹിതരാകുന്ന വ്യക്തികൾക്ക് പ്രായപൂർത്തിയായതിന് ശേഷം വിവാഹം റദ്ദാക്കാൻ അനുവാദം നൽകുന്ന ഇസ്ലാമിക നിയമപരമായ ‘ഖിയാർ അൽ-ബുലൂഗ്’ (khiyar al-bulugh) അഥവാ ‘പ്രായപൂർത്തിയാകുമ്പോഴുള്ള ഓപ്ഷൻ’ എന്ന ആശയവും ഈ ഉത്തരവിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. അഞ്ചാം വകുപ്പ് പ്രകാരം, അച്ഛനോ മുത്തശ്ശനോ അല്ലാത്ത മറ്റ് ബന്ധുക്കൾ പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടികൾക്കായി നിശ്ചയിക്കുന്ന വിവാഹങ്ങൾ, പങ്കാളി സാമൂഹികമായി അനുയോജ്യനാണെങ്കിലും സ്ത്രീധനം (മഹർ) സ്വീകാര്യമാണെങ്കിലും സാധുവായി കണക്കാക്കാം. എന്നാൽ, ഇത്തരം വിവാഹങ്ങൾ റദ്ദാക്കുന്നതിന് താലിബാൻ കോടതിയുടെ കൃത്യമായ അനുമതി ആവശ്യമാണ്.
ബാലവിവാഹങ്ങൾക്ക് മേൽ പിതാവിനും മുത്തശ്ശനും വിപുലമായ അധികാരങ്ങളാണ് പുതിയ നിയമം നൽകുന്നത്. എന്നാൽ ഈ രക്ഷിതാക്കൾ ക്രൂരത കാണിക്കുകയോ ധാർമ്മികമായി യോഗ്യരല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയോ ചെയ്താൽ അത്തരം വിവാഹങ്ങൾ അസാധുവാക്കാവുന്നതാണ്. വ്യഭിചാര ആരോപണങ്ങൾ, മതപരിവർത്തനം, ഭർത്താവിനെ ദീർഘകാലമായി കാണാതാകുക തുടങ്ങിയ കേസുകളിൽ ഇടപെടാൻ താലിബാൻ ജഡ്ജിമാർക്ക് പൂർണ്ണ അധികാരവും പുതിയ നിയമം വഴി നൽകിയിട്ടുണ്ട്.