ഫെഡറൽ സർക്കാരിന്റെ ചില പദ്ധതികളിൽനിന്ന് പിന്മാറുന്നതിനൊപ്പം ബന്ധപ്പെട്ട ധനസഹായം നിലനിർത്താനുള്ള അവകാശം പ്രവിശ്യകൾക്ക് ലഭ്യമാക്കണമെന്ന നിർദേശത്തിൽ ആൽബർട്ടയിൽ റഫറണ്ടം നടക്കും. ആരോഗ്യപരിരക്ഷ, വിദ്യാഭ്യാസം, സാമൂഹിക സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ ഫെഡറൽ-പ്രവിശ്യാ അധികാരബന്ധങ്ങൾ പുനഃപരിശോധിക്കുന്നതിനുള്ള നിർദേശമാണിത്.
2026 ഒക്ടോബർ 19-ന് നടക്കുന്ന ആൽബർട്ട റഫറണ്ടത്തിൽ ഭരണഘടനാ പരിഷ്‌കാരങ്ങളും കുടിയേറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ പത്ത് ചോദ്യങ്ങളാണ് വോട്ടർമാർക്ക് മുന്നിലെത്തുന്നത്. ഫെഡറൽ പദ്ധതികളിൽനിന്ന് പിന്മാറിയാലും ധനസഹായം നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാനുള്ള ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ആൽബർട്ട സർക്കാരിന്റെ നിർദേശം അനുസരിച്ച്, പ്രവിശ്യാ അധികാരപരിധിയിൽ വരുന്ന ആരോഗ്യപരിരക്ഷ, വിദ്യാഭ്യാസം, സാമൂഹിക സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഫെഡറൽ നിബന്ധനകളില്ലാതെ സ്വന്തം മുൻഗണനകൾക്ക് അനുസരിച്ച് പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കാൻ പ്രവിശ്യകൾക്ക് കഴിയണം. അതേസമയം, നിലവിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫെഡറൽ ധനസഹായം സാമൂഹിക പദ്ധതികൾക്കായി നിലനിർത്താനും സാധിക്കണം.
ഫെഡറൽ സർക്കാരും പ്രവിശ്യാ സർക്കാരുകളും തമ്മിലുള്ള അധികാരവിഭജനം സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകൾക്ക് ഈ നിർദേശം പുതിയ മാനം നൽകുന്നു. കാനഡയുടെ ഭരണഘടനയിൽ മാറ്റം വരുത്തുന്നതിന് മറ്റ് താൽപര്യമുള്ള പ്രവിശ്യകളുമായി സഹകരിക്കണമെന്നതാണ് റഫറണ്ടം ചോദ്യത്തിന്റെ പ്രധാന ഉള്ളടക്കം.
ഫെഡറൽ ഇടപെടൽ കുറയ്ക്കുകയും പ്രവിശ്യകൾക്ക് കൂടുതൽ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് നിർദേശത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നവരുടെ പ്രധാന വാദം. പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ആരോഗ്യ, വിദ്യാഭ്യാസ, സാമൂഹിക ക്ഷേമ പദ്ധതികൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യാൻ ഇതിലൂടെ കൂടുതൽ അവസരം ലഭിക്കുമെന്നാണ് അവരുടെ നിലപാട്.
എന്നാൽ, ഫെഡറൽ പദ്ധതികളിൽനിന്ന് പിന്മാറിയാൽ ദേശീയ നിലവാരത്തിലുള്ള സേവനങ്ങളും വിവിധ പ്രവിശ്യകളിലെ ഏകീകൃത ആനുകൂല്യങ്ങളും ബാധിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് വിമർശകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ധനസഹായം തുടരുമെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങളും പ്രവിശ്യകൾ തമ്മിലുള്ള ധാരണകളും നിർണായകമാകും.
ആൽബർട്ടയുടെ സാമ്പത്തിക സ്വയംഭരണവും ഫെഡറൽ സർക്കാരുമായുള്ള ബന്ധവും സംബന്ധിച്ച വിശാലമായ ചർച്ചകളുടെ ഭാഗമായാണ് ഈ നിർദേശം ഉയർന്നുവന്നത്. പ്രവിശ്യയുടെ അധികാരങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നടപടികൾക്ക് ജനപിന്തുണയുണ്ടോ എന്നതും റഫറണ്ടത്തിലൂടെ വ്യക്തമാകും.
റഫറണ്ടത്തിലെ ഫലം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി ഉടൻ നടപ്പാക്കുന്നതിന് തുല്യമല്ല. നിർദേശത്തിന് അനുകൂലമായ ജനവിധി ലഭിച്ചാലും മറ്റ് പ്രവിശ്യകളുമായുള്ള സഹകരണവും ഭരണഘടനാപരമായ നടപടിക്രമങ്ങളും ആവശ്യമായി വരും.