ഇറാനെ ആഗോള സാമ്പത്തിക സംവിധാനത്തിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ ഒറ്റപ്പെടുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ അമേരിക്ക പുതിയ ഉപരോധങ്ങളും സാമ്പത്തിക സമ്മർദ നടപടികളും പ്രഖ്യാപിച്ചു. “Operation Economic Outcast”എന്ന പേരിലുള്ള പുതിയ നീക്കത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഇറാനുമായി വ്യാപാരമോ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളോ തുടരുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്കും കമ്പനികൾക്കും കർശന നടപടികൾ നേരിടേണ്ടിവരുമെന്ന് യു.എസ്. ട്രഷറി സെക്രട്ടറി സ്കോട്ട് ബെസന്റ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
പുതിയ നടപടികളുടെ ഭാഗമായി ഇറാന്റെ എണ്ണക്കയറ്റുമതി, ബാങ്കിംഗ് ശൃംഖല, കപ്പൽഗതാഗതം, ഊർജമേഖല, സാങ്കേതികവിദ്യ, സ്വർണവ്യാപാരം, വിദേശനാണ്യ ഇടപാടുകൾ എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമിട്ടാണ് ഉപരോധങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയും അന്താരാഷ്ട്ര സാമ്പത്തിക സംവിധാനത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കൂടുതൽ പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് അമേരിക്കയുടെ ലക്ഷ്യം. ഇറാനുമായി വ്യാപാരം തുടരുന്ന വിദേശ കമ്പനികൾക്കും ബാങ്കുകൾക്കും സെക്കൻഡറി സാങ്ക്ഷനുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നടപടികൾ നേരിടേണ്ടിവരുമെന്ന് യു.എസ്. മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
ഇറാന്റെ എണ്ണ വാങ്ങുകയോ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ നടത്തുകയോ ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളെയും സ്ഥാപനങ്ങളെയും സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുമെന്ന് അമേരിക്ക അറിയിച്ചു. യു.എസ്. സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് അമേരിക്കൻ ധനകാര്യ സംവിധാനത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം നഷ്ടപ്പെടാനും ഡോളർ ഇടപാടുകളിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ നേരിടാനും സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് അധികൃതരുടെ മുന്നറിയിപ്പ്. ഇതോടെ ആഗോള വ്യാപാര രംഗത്ത് ഇറാനുമായുള്ള ഇടപാടുകൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാകുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
ഇതിനിടെ, പുതിയ ഉപരോധങ്ങളെ ഇറാൻ ശക്തമായി അപലപിച്ചു. രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വികസനം തടയാനും രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദം വർധിപ്പിക്കാനുമുള്ള ശ്രമമാണിതെന്ന് ഇറാൻ ആരോപിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്ന നടപടികളാണ് അമേരിക്ക സ്വീകരിക്കുന്നതെന്നും, രാജ്യത്തിന്റെ താൽപര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ ആവശ്യമായ എല്ലാ നയതന്ത്ര-സാമ്പത്തിക നടപടികളും സ്വീകരിക്കുമെന്നും ഇറാൻ അറിയിച്ചു.
സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഉപരോധങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നത് ആഗോള എണ്ണ വിപണിയിലും ഊർജവിലകളിലും പ്രതിഫലിക്കാനിടയുണ്ട്. ലോകത്തിലെ പ്രധാന എണ്ണ ഉൽപ്പാദക രാജ്യങ്ങളിലൊന്നായ ഇറാനെതിരായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ വിതരണ ശൃംഖലയെ ബാധിക്കാനും അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ എണ്ണവിലയിൽ ചാഞ്ചാട്ടം ഉണ്ടാക്കാനും സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് അവരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
മധ്യപൂർവ മേഖലയിലെ സംഘർഷം രൂക്ഷമായിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ അമേരിക്കയുടെ പുതിയ നടപടി മേഖലയിൽ കൂടുതൽ നയതന്ത്ര സംഘർഷങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചേക്കാമെന്നും നിരീക്ഷകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഇറാനുമായി അടുത്ത വ്യാപാരബന്ധം പുലർത്തുന്ന ചില രാജ്യങ്ങൾ അമേരിക്കയുടെ സമ്മർദത്തെ എങ്ങനെ നേരിടുമെന്നതും വരും ദിവസങ്ങളിൽ നിർണായകമാകും.
അമേരിക്കയുടെ ഈ പുതിയ നീക്കം ഇറാനെതിരായ “പരമാവധി സമ്മർദ” (Maximum Pressure) നയത്തിന്റെ തുടർച്ചയായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. ഉപരോധങ്ങൾ കർശനമാക്കുന്നതിലൂടെ ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക ശേഷി ദുർബലപ്പെടുത്തുകയും ആണവ-പ്രാദേശിക നയങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ സമ്മർദം ചെലുത്തുകയുമാണ് വാഷിങ്ടണിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമെന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയ വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നു.