ഇറാനിയൻ വിമാനക്കമ്പനികളുടെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചടിയായി അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിച്ച പുതിയ ഉപരോധ നടപടികൾ സെപ്റ്റംബർ 23 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. ഇറാനിയൻ വിമാനങ്ങൾക്ക് ഇന്ധനം, ലാൻഡിംഗ്, ഗ്രൗണ്ട് ഹാൻഡ്ലിംഗ്, ടിക്കറ്റ് വിൽപ്പന തുടങ്ങിയ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന വിദേശ കമ്പനികൾക്കെതിരെ അമേരിക്കൻ ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പാണ് യു.എസ്. ട്രഷറി സെക്രട്ടറി സ്കോട്ട് ബെസന്റ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.
അമേരിക്ക നേരിട്ട് മറ്റു രാജ്യങ്ങളുടെ വ്യോമമേഖല അടച്ചുപൂട്ടിയിട്ടില്ല. പകരം, ഇറാനിയൻ വിമാനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന വിദേശ വിമാനത്താവളങ്ങൾക്കും കമ്പനികൾക്കും അമേരിക്കൻ ഡോളർ അധിഷ്ഠിത സാമ്പത്തിക സംവിധാനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത മുന്നോട്ടുവച്ചാണ് സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നത്.
ഇറാനിയൻ വിമാനങ്ങൾ വിദേശ വിമാനത്താവളങ്ങളിൽ എത്തിയാൽ അവയ്ക്ക് ഇന്ധനം നൽകുകയോ ലാൻഡിംഗ് സേവനങ്ങൾ നൽകുകയോ ടിക്കറ്റ് വിൽക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്കെതിരെ നടപടിയുണ്ടാകുമെന്ന് ബെസന്റ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. ഇതോടെ ഇറാനിയൻ വിമാനക്കമ്പനികൾക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര സർവീസുകൾ സാധാരണ രീതിയിൽ തുടരുന്നത് കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടാകുകയാണ്.
അമേരിക്കയുടെ നടപടിയുടെ ആദ്യ പ്രതിഫലനങ്ങൾ ഇതിനകം തന്നെ കാണാൻ തുടങ്ങി. ഇറാനിൽ നിന്ന് ബാഗ്ദാദിലേക്കും ഒമാനിലെ മസ്കറ്റിലേക്കുമുള്ള ചില വിമാന സർവീസുകൾ സെപ്റ്റംബർ 23 മുതൽ റദ്ദാക്കി.ബാഗ്ദാദിലേക്കുള്ള സർവീസുകൾ ഇറാഖിലെ നജഫ് വിമാനത്താവളത്തിലേക്ക് മാറ്റാനുള്ള സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് ഇറാൻ അധികൃതർ ചർച്ച നടത്തുകയാണ്.
ഇറാനിയൻ സിവിൽ ഏവിയേഷൻ അധികൃതർ മറ്റ് അന്താരാഷ്ട്ര സർവീസുകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ഇസ്താംബൂളിലേക്കുള്ള വിമാനങ്ങൾ, നിലവിലെ ഷെഡ്യൂൾ പ്രകാരം തുടരാൻ ശ്രമിക്കുന്നതായി അറിയിച്ചു. എന്നാൽ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളും സേവനദാതാക്കളും അമേരിക്കൻ ഉപരോധ ഭീഷണിക്ക് എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുമെന്നത് തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ നിർണായകമാകും.
ഇറാഖ് അധികൃതരും ബാഗ്ദാദ് വിമാനത്താവളത്തിലേക്കുള്ള ഇറാനിയൻ വിമാനങ്ങൾ നിർത്തിവയ്ക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികളിലേക്ക് നീങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ബാഗ്ദാദിന് പകരം നജഫ് വിമാനത്താവളം ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുമോ എന്നതും ചർച്ചയിലാണ്. ഇറാനിയൻ യാത്രക്കാർക്ക് നജഫും കർബലയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇറാഖിലെ മതകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കുള്ള യാത്രകൾ പ്രധാനമായതിനാൽ ഈ നിയന്ത്രണം യാത്രാ മേഖലയെ ബാധിക്കാനിടയുണ്ട്.
സെപ്റ്റംബർ 8ന് അമേരിക്കൻ ട്രഷറി ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഇറാന്റെ വ്യോമമേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 36 സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും വ്യക്തികൾക്കും എതിരെ ഉപരോധം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. അതിൽ 27 ഇറാനിയൻ വിമാനക്കമ്പനികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇറാനിയൻ വ്യോമമേഖല ആയുധങ്ങൾ, സൈനികർ, അനധികൃത ചരക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ഗതാഗതത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്നാണ് അമേരിക്കൻ സർക്കാരിന്റെ ആരോപണം.
വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങൾ കാരണം ഇറാനിയൻ വിമാനക്കമ്പനികൾക്ക് പുതിയ വിമാനങ്ങൾ, സ്പെയർ പാർട്സ്, പരിപാലന സേവനങ്ങൾ എന്നിവ ലഭ്യമാക്കുന്നതിൽ വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടുന്നുണ്ട്. പുതിയ നടപടികൾ ഈ സമ്മർദ്ദം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുകയാണ്.
അതേസമയം, അമേരിക്കയ്ക്ക് മറ്റുരാജ്യങ്ങളുടെ വ്യോമമേഖല നേരിട്ട് അടച്ചുപൂട്ടാൻ അധികാരമില്ലെങ്കിലും, ഇന്ധനം, ലാൻഡിംഗ്, ഗ്രൗണ്ട് സർവീസ് തുടങ്ങിയ നിർണായക സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന കമ്പനികളെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതിലൂടെ സമാനമായ പ്രവർത്തനപരമായ പ്രത്യാഘാതം ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
ഇറാനിയൻ വിമാനക്കമ്പനികളുടെ അന്താരാഷ്ട്ര സാന്നിധ്യം താരതമ്യേന പരിമിതമായതിനാൽ നിയന്ത്രണങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ വ്യാപ്തി ഓരോ രാജ്യവും സ്വീകരിക്കുന്ന നിലപാടിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. ചൈന, പാകിസ്ഥാൻ തുടങ്ങിയ ഇറാനുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള രാജ്യങ്ങളിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളും സേവനദാതാക്കളും അമേരിക്കൻ സമ്മർദ്ദത്തിന് എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുമെന്നതും പ്രധാനമാണ്.
അമേരിക്കയുടെ “Operation Economic Outcast” എന്ന വിശാലമായ ഉപരോധനയത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് പുതിയ വ്യോമമേഖലാ നടപടികൾ. ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക ശൃംഖലകൾ, ഊർജ മേഖല, ഷിപ്പിംഗ്, സാങ്കേതിക മേഖല, ധനകാര്യ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കെതിരെയും വാഷിംഗ്ടൺ സമാനമായ സമ്മർദ്ദം ശക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
പുതിയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ തുടർന്നാൽ ഇറാനിയൻ വിമാനക്കമ്പനികൾക്ക് വിദേശ സർവീസുകൾ കുറയ്ക്കുകയോ ചില റൂട്ടുകൾ പൂർണമായി നിർത്തിവയ്ക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടിവരാം. ഇത് ഇറാനിൽ നിന്ന് വിദേശത്തേക്കും തിരിച്ചുമുള്ള യാത്രക്കാരെ, പ്രത്യേകിച്ച് ബിസിനസ്, കുടുംബ, തീർഥാടന ആവശ്യങ്ങൾക്കായി യാത്ര ചെയ്യുന്നവരെ നേരിട്ട് ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.
ഇറാന്റെ വ്യോമഗതാഗത മേഖലയെ കൂടുതൽ അന്താരാഷ്ട്രമായി ഒറ്റപ്പെടുത്തുകയാണ് പുതിയ അമേരിക്കൻ നടപടിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ വിവിധ രാജ്യങ്ങൾ അമേരിക്കൻ ഉപരോധം എത്രത്തോളം നടപ്പാക്കും എന്നതനുസരിച്ചായിരിക്കും ഇറാനിയൻ വിമാന സർവീസുകളിലെ യഥാർത്ഥ ആഘാതം വ്യക്തമാകുക.